Doğa & İş Dünyası

İklim Zirvesi Hazırlığında Doğa Sorusu: COP31, Expo Alanı ve Gerçek Sürdürülebilirlik

COP31 hazırlıkları etrafında gündeme gelen EXPO alanı tartışması, sürdürülebilirlik söylemi ile gerçek dönüşüm arasındaki farkı düşünmek için önemli bir örnek sunuyor.

24.06.2026 · 4 dk okuma

Küresel iklim zirveleri, yalnızca ülkelerin iklim politikalarını tartıştığı diplomatik buluşmalar değildir.

Aynı zamanda şehirlerin, kurumların ve organizasyonların sürdürülebilirlik iddialarının pratikte nasıl sınandığını gösteren önemli eşiklerdir.

Bu nedenle COP31 gibi büyük ölçekli bir iklim konferansına ev sahipliği yapmak, yalnızca organizasyon kapasitesi ya da uluslararası görünürlük açısından değerlendirilmemelidir. Etkinliğin yerel ekoloji, arazi kullanımı, tarımsal üretim alanları ve kent hafızası üzerinde bırakacağı etki de aynı ölçüde önemlidir.

Antalya EXPO alanı ve çevresinde COP31 hazırlıkları kapsamında gündeme gelen alan genişletme, altyapı ve otopark düzenlemeleri bu açıdan dikkat çekici bir örnek sunuyor. Resmî Gazete’de yayımlanan acele kamulaştırma kararı ve konuya ilişkin kamuoyuna yansıyan haberler, iklim odaklı büyük organizasyonların kendi hazırlık süreçlerinde doğayı nasıl hesaba kattığı sorusunu yeniden gündeme getiriyor.

Retorik sürdürülebilirlik nerede başlar?

Sürdürülebilirlik, son yıllarda yalnızca çevresel bir hedef değil; aynı zamanda güçlü bir prestij ve iletişim söylemi haline geldi.

Şehirler, kurumlar ve organizasyonlar sürdürülebilirlik kavramını marka değerinin, uluslararası görünürlüğün ve kurumsal itibarın bir parçası olarak kullanabiliyor.

Bu durum tek başına olumsuz değildir. Ancak sürdürülebilirlik, karar alma süreçlerinin merkezine yerleşmediğinde yalnızca bir vitrin unsuruna dönüşme riski taşır.

Retorik sürdürülebilirlik tam da burada başlar: Bir proje ya da organizasyon “yeşil”, “iklim dostu” veya “sürdürülebilir” bir dille anlatılır; ancak bu söylemin arkasındaki arazi kullanımı, ekolojik etki, tarımsal alanlar, yerel mikroklima, biyoçeşitlilik ve karar süreçlerine katılım gibi başlıklar yeterince görünür kılınmaz.

COP31 gibi bir iklim zirvesi için yapılan hazırlıklarda da asıl soru budur: Organizasyonun iklim teması, hazırlık sürecinde doğaya verilen önemi otomatik olarak garanti eder mi?

Bu sorunun yanıtı ancak pratiklere bakılarak verilebilir.

Gerçek dönüşüm nasıl görünür?

Gerçek dönüşüm, sürdürülebilirliği yalnızca bir hedef cümlesi ya da iletişim başlığı olmaktan çıkarır.

Planlama aşamasından uygulama aşamasına kadar doğayı, yerel ekolojiyi ve uzun vadeli etkileri karar süreçlerinin içine dahil eder.

COP31 gibi küresel ölçekte görünür bir iklim zirvesi için alan genişletme ya da altyapı ihtiyacı doğduğunda, gerçek dönüşüm yaklaşımı ilk olarak şu soruları sorar:

• Mevcut doğayı nasıl koruyabiliriz?
• Tarım alanlarına ve açık alan ekolojisine en az baskı yaratacak seçenek hangisidir?
• Geçici bir organizasyon ihtiyacı, kalıcı ekolojik maliyetlere yol açmadan nasıl çözülebilir?
• Etkinlik sonrasında bu alan kent, yerel halk ve ekolojik sistem için nasıl bir miras bırakacaktır?

Bu yaklaşımda çelişkiler saklanmaz.

Eğer bir altyapı çalışması ekosistemlere, tarım alanlarına ya da açık alan kullanımına temas ediyorsa, bunun olası etkileri şeffaf biçimde tartışılır. Azaltma, yerinde koruma, alternatif tasarım ve telafi seçenekleri yalnızca teknik bir ayrıntı değil, sürdürülebilirlik iddiasının temel parçası haline gelir.

Çünkü gerçek sürdürülebilirlik, yalnızca neyin yapılacağıyla değil, nasıl yapılacağıyla da ilgilidir.

Bir iklim zirvesinin ekolojik mirası nasıl ölçülür?

Büyük organizasyonların başarısı çoğu zaman katılımcı sayısı, uluslararası görünürlük, lojistik kapasite ve ekonomik hareketlilik üzerinden değerlendirilir.

Ancak iklim ve sürdürülebilirlik iddiası taşıyan bir organizasyon için bu ölçütler tek başına yeterli değildir.

Bir iklim zirvesinin başarısı, aynı zamanda şu sorularla da değerlendirilmelidir:

• Genişleme alanı seçilirken mevcut flora, fauna ve yerel ekolojik yapı dikkate alındı mı?
• Tarımsal üretim açısından önemli bir bölgede geçici organizasyon ihtiyaçları ile uzun vadeli arazi kullanımı dengesi nasıl kuruldu?
• Yeni altyapı ve otopark düzenlemeleri zirve sonrasında yerel halkın, kentin ve ekolojik sistemin faydalanabileceği bir yapıya dönüşecek mi?
• Karar süreçlerinde sivil toplum, akademi, yerel paydaşlar ve ilgili uzmanlık alanları yeterince yer aldı mı?
• Organizasyonun “iklim” teması, hazırlık sürecinde doğa ve biyoçeşitlilik duyarlılığıyla desteklendi mi?

Bu sorular, yalnızca Antalya ya da COP31 özelinde değil, tüm büyük ölçekli sürdürülebilirlik iddiaları için önemlidir.

Çünkü iklim krizini konuştuğumuz bir dünyada, doğayı karar süreçlerinin dışında bırakan çözümler eksik kalır.

Karbonun ötesinde sürdürülebilirlik

NaturaLogic’in “karbonun ötesinde sürdürülebilirlik” yaklaşımı tam da bu noktada anlam kazanır.

Karbon emisyonları elbette iklim politikalarının merkezinde yer alır. Ancak sürdürülebilirlik yalnızca karbon hesabından ibaret değildir. Arazi kullanımı, tarım alanları, su döngüsü, biyoçeşitlilik, yerel ekoloji, gıda sistemleri ve karar alma süreçleri de aynı bütünün parçalarıdır.

Bu nedenle bir organizasyonun sürdürülebilirlik iddiası, yalnızca ne söylediğiyle değil; hangi alanları dönüştürdüğü, hangi ekolojik ilişkileri koruduğu ve hangi kararları şeffaf biçimde tartışmaya açtığıyla da ölçülmelidir.

COP31 hazırlıkları etrafında gündeme gelen EXPO alanı tartışması bize şunu hatırlatıyor: Sürdürülebilirlik, kriz anlarında ve büyüme kararlarında verilen reflekslerle sınanır.

Gerçek dönüşüm, küresel iklim hedefleriyle yerel ekolojiyi karşı karşıya getirmeyen; aksine ikisini birlikte düşünen bir planlama kültürü gerektirir.

Asıl soru da burada başlar:

Bir iklim zirvesi, yalnızca iklimi konuştuğu için mi sürdürülebilirdir; yoksa doğayı, tarımı, biyoçeşitliliği ve yerel yaşamı kararlarının merkezine alabildiği ölçüde mi?

Yazar notu

Yazar: Sude / Sudenaz Özcan
NaturaLogic İçerik Katkı Ekibi — Tarım, İklim ve COP31 Gündemi

Bu yazı, Sude / Sudenaz Özcan’ın NaturaLogic içerik destek süreci kapsamında hazırladığı ilk çalışma temel alınarak editoryal düzenleme ile yayına hazırlanmıştır.

Kaynaklar

• Resmî Gazete arşivi — Antalya ili Aksu ilçesi sınırları içerisindeki bazı taşınmazların COP31 organizasyonu altyapı ve otopark çalışmaları kapsamında acele kamulaştırılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Karar Sayısı: 11299.
• Turizm Gazetesi — Yavuz, Y. “Önce dozer girdi sonra karar çıktı: İklim konferansı için tarım arazileri otopark olacak!”
• UNFCCC: What are United Nations Climate Change Conferences?
• UNFCCC: Sustainability at UN Climate Change
• ISO 20121: Event sustainability management systems